بخشنامه تلخیص و تجمیع بخشنامه ها، دستورالعمل ها و دستورهای اداری مربوط به واحدهای تغذیه و رژیم درمانی (1399/09/25)؛ متن کامل، مواد و اصلاحات | مرکز قوانین گزیتا

بخشنامه تلخیص و تجمیع بخشنامه ها، دستورالعمل ها و دستورهای اداری مربوط به واحدهای تغذیه و رژیم درمانی (1399/09/25)

مقدمه

مدیر ان درمان تأمین اجتماعی استان

با سلام

در راستای ارتقای سلامت غذایی در مراکز درمانی سازمان ضوابط مربوط به واحدهای تغذیه و رژیم درمانی به شرح ذیل ابلاغ می شود:

1‏- ضوابط تغذیه ای بیمار در زمان پذیرش در بخش بستری بیمارستان

1-1-

ارزیابی اولیه بیماران بزرگسال، با استفاده از «فرم های ارزیابی اولیه تغذیه ای» فقط توسط پرستار انجام می شود.

2‏-1‏-

ارزیابی (اولیه تغذیه ای) در بدو بستری در بخش در اسرع وقت و حداکثر طی 24 ساعت پس از پذیرش، کامل می گردد.

3‏-1‏-

ارزیابی در بدو بستری در اورژانس حداکثر طی 6 ساعت پس از پذیرش، کامل می گردد.

4‏-1‏-

تکرار ارزیابی اولیه در نوبت های بعد با توجه به نیاز بالینی بیمار و طبق نتایج حاصل از ارزیابی قبلی (توسط پرستار) انجام می گیرد.

5‏-1‏-

نتیجه ارزیابی اولیه توسط پرستار در پرونده پزشکی بیمار ثبت می شود.

6‏-1‏-

روند ارزیابی اولیه تغذیه ای، وضعیت بیمار را از لحاظ نیاز به ارجاع به مشاور تغذیه و دریافت مشاوره مشخص می کند.

7‏-1‏-

در صورتی که طبق ارزیابی اولیه تغذیه ای، بیماری نیازمند دریافت مشاوره تغذیه تشخیص داده شود، مثال بیماری فرد حاد بوده یا وضعیت او وخیم ارزیابی شود (مانند ابتلا به یکی از این بیماری ها: دیابت، فشار خون بالا و بیماری های قلبی عروقی، سرطان ها، سوختگی، سکته، نارسایی حاد کلیه، همودیالیز، سیروز کبدی، پیوند اعضاء، زخم بستر، سوء تغذیه و سوء جذب، بیماری های نورولوژیک منجر به اختلال بلع، جراحی شکمی، پنومونی، بیماری انسدادی مزمن ریه(COPD) ، بیماران بستری در بخش مراقبت های ویژه، ضربه به سر، ناتوانی در تغذیه دهانی به هر دلیل)، پرستار بخش موارد را در فرم ارزیابی اولیه علامت زده و وضعیت ارجاع را مشخص خواهد کرد.

8‏-1‏-

در مورد بیمارانی که طبق نتایج ارزیابی اولیه یا درخواست پزشک، نیاز به مشاوره تغذیه دارند، لازم است پرستار به مشاور تغذیه از طریق درج در سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS) اطلاع رسانی نماید.

9‏-1‏-

بیمارانی که به مشاور تغذیه ارجاع داده می شوند، حداکثر طی 24 ساعت پس از ارجاع، باید مشاوره دریافت نمایند.

10‏-1‏-

به کلیه بیماران جهت انتخاب نوع غذا و مایعات مصرفی در طول مدت بستری در بیمارستان، منوی غذایی با حداقل دو گزینه انتخابی به ازای هر وعده داده شده و حق انتخاب غذا با رعایت رژیم غذایی تعیین شده توسط مشاور تغذیه برای بیمار محفوظ است.

11‏-1‏-

نوع و مقدار غذای مورد نیاز بیمارانی که رژیم غذایی درمانی دارند، مطابق با رژیم تنظیم شده توسط مشاور تغذیه است و در صورت تمایل بیمار به تغییر نوع یا مقدار غذا، هماهنگی لازم با کارشناس تغذیه توسط پرستار صورت می گیرد.

2‏- ضوابط ویزیت و مشاوره تغذیه

1‏-2‏-

در صورتی که تعداد مشاورین تغذیه بیمارستان مطابق با آئین نامه تاسیس و راه اندازی بیمارستانها؛ مصوب وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشکی‏- صرف نظر از کارشناس تغذیه خدمات غذایی‏- کافی و متناسب با تعداد تخت بستری باشد، انجام مشاوره تغذیه برای کلیه بیماران در بدو بستری در تمامی بخش ها به جز اورژانس و درمانگاه بیمارستان، الزامی است.

2‏-2‏-

در بیمارستان هایی که بر اساس آئین نامه تاسیس و راه اندازی بیمارستان ها؛ با کمبود مشاور تغذیه مواجه هستند، ارائه مشاوره تغذیه به بیماران، حداقل در بیماری های زیر، بدون نیاز به ارجاع از سوی پزشک یا پرستار الزامی می باشد: دیابت، فشار خون بالا و بیماری های قلبی عروقی، سرطان ها، سوختگی، سکته، نارسایی حاد کلیه، همودیالیز، سیروز کبدی، پیوند اعضاء، زخم بستر، سوء تغذیه بویژه سوء جذب، بیماری های نورولوژیک منجر به اختلال بلع، جراحی شکمی، پنومونی، بیماری انسدادی مزمن ریه (COPD) بیماران بستری در بخش مراقبت های ویژه، ضربه به سر، ناتوانی در تغذیه دهانی به هر دلیل.

3‏-2‏-

مشاورین تغذیه موظف به انجام مشاوره تغذیه برای کلیه بیماران معرفی شده از سوی پرستار که بر اساس نتیجه ارزیابی اولیه تغذیه ای انجام می شود و یا از سوی پزشک با تکمیل برگ درخواست مشاوره (براساس آخرین اوراق استاندارد ابلاغی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی)، نیز می باشند.

3‏- ضوابط آموزش و برقراری ارتباط با بیمار

1‏-3‏-

به کلیه بیماران بستری نیازمند رژیم غذایی درمانی و همراه ایشان، آموزش فرد به فرد همراه با ارائه مجموعه های آموزشی تغذیه متناسب با نوع بیماری داده می شود و رژیم غذایی بصورت مکتوب در پرونده بیمار نیز ثبت می گردد.

2‏-3‏-

آموزش تغذیه به بیمار، همراه بیمار و پرسنل درمان و تهیه بروشورهای آموزشی به عهده مشاورین تغذیه بیمارستان می باشد.

3‏-3‏-

اطلاعات مربوط به پرهیزهای غذایی بیماران نیازمند رژیم غذایی درمانی، علاوه بر درج در فرم ارزیابی تخصصی، به صورت مکتوب نیز در اختیار بیمار و همراه ایشان قرار می گیرد.

4‏-3‏-

علاقه و رضایت بیماران نسبت به غذای بیمارستان در طول بستری، از طریق تکمیل فرم های رضایت سنجی سنجیده می شود.

4‏- ضوابط استفاده از غذا در مراکز درمانی

4‏-1‏- بیماران

4‏-1‏-1‏-

رژیم غذایی بیماران بستری مطابق دستور کتبی پزشک در پرونده بیمار، در سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS) ثبت می گردد.

4‏-1‏-2‏-

ثبت اطلاعات مربوط به رژیم غذایی تمامی بیماران در سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS) در همه ایام هفته و در همه وعده ها تحت نظارت مسئول بخش‏‏/ مسئول شیفت صورت می گیرد.

4‏-1‏-3‏-

پرسنل بخش بستری حداکثر تا یک ساعت قبل از شروع سرو غذا در هر وعده نسبت به ثبت، کنترل و اعمال آخرین تغییرات در رژیم غذایی بیماران اقدام می نمایند.

5‏- ضوابط اقدامات مرتبط با تغذیه در زمان ترخیص بیمار

5‏-1‏-

در خصوص بیمارانی که نیاز به ادامه رژیم غذایی درمانی پس از ترخیص دارند، اطلاعاتی شامل نوع رژیم غذایی تنظیم شده (به تفکیک وعده های اصلی و میان وعده ها) بصورت مکتوب و شفاهی به بیمار و همراه او ارائه می شود. این رژیم ممکن است بر اساس شرایط بیمار همچون میزان فعالیت خارج از بیمارستان، متفاوت از رژیم غذایی درج شده در پرونده بیمار باشد.

5‏-2‏-

مشاور تغذیه، در مورد تداخل غذا با داروهای مصرفی، اطلاعات تغذیه ای و آموزش های لازم را همراه با رژیم غذایی ویژه به بیمارانی که مشاوره تغذیه دریافت کرده اند، در حین بستری و زمان ترخیص، می دهد.

5‏-3‏-

در صورت نیاز، برنامه زمانی مراجعه بیمار به کلینیک تغذیه برای کنترل رژیم غذایی و سلامت بیمار، توسط مشاور تغذیه داده می شود.

6‏- ضوابط آموزش و توانمندسازی کارکنان کادر درمانی در مورد مراقبت های تغذیه ای

6‏-1‏-

بیمارستان موظف است دوره های توجیهی الزامی آشنایی با برنامه های تغذیه ای را جهت کلیه کارکنان اعم از پزشکان و سایر کارکنان طراحی، اجرا و نظارت نماید، بدیهی است دوره های فوق توسط کارشناسان تغذیه توانمند اجرا می شود.

6‏-2‏-

کلیه پرسنل خدمات غذایی در کلاس های آموزشی خدمات غذایی شرکت کرده و گواهینامه لازم برای ارائه خدمت مربوطه در بیمارستان را اخذ نمایند.

6‏-3‏-

در مورد تداخل غذا با داروهای مورد استفاده برای بیماران بستری، آموزش لازم توسط مشاور تغذیه به کادر پرستاری مسئول بیمار داده می شود.

6‏-4‏-

تمامی پرسنل بیمارستان که در تماس مستقیم با بیمار یا غذای بیمار می باشند دوره های کنترل عفونت را می گذرانند و اصول بهداشتی را ضمن ارائه خدمت، بطور کامل رعایت می نمایند.

7‏-

این بخشنامه جایگزین کلیه بخشنامه ها و دستورالعمل های صادره در سنوات قبل بوده و در موارد تعارض، این بخشنامه می بایست ملاک عمل قرار گیرد.

8‏-

مسئول حسن اجرای این بخشنامه معاونت درمان، مدیر کل درمان مستقیم، مدیریت های درمان استان ها، روسای بیمارستان ها و سایر مراکز درمانی مربوط می باشد.

مصطفی سالاری

اسناد مرتبط

4‏-2‏- فرآیند تغذیه از طریق لوله برای بیماران واجد شرایط

4‏-2‏-1‏-

دستور کتبی پزشک معالج جهت شروع تغذیه با لوله الزامی می باشد.

4‏-2‏-2‏-

روش تغذیه از طریق لوله (nasal، oral و ...) بر اساس دستور کتبی پزشک معالج تعیین گردیده و اجرای آن توسط پرستار بر اساس استانداردهای حرفه ای می باشد.

4‏-2‏-3‏-

ارزیابی وضعیت تغذیه بیمار می باید بر اساس فرم ارزیابی تخصصی تغذیه، مطابق آخرین دستورالعمل وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی بررسی و توسط کارشناس تغذیه در پرونده بالینی بیمار ثبت می گردد.

4‏-2‏-4‏-

وزن و قد مندرج در فرم ارزیابی اولیه تغذیه بیمار‏/فرم پذیرش اولیه پرستاری (فرم ادمیت ADMIT) تکمیل شده توسط پرستار، مبنای محاسبه شاخص توده بدنی و ارزیابی وضعیت تغذیه ای بیمار توسط کارشناس تغذیه می باشد.

4‏-2‏-5‏-

انرژی، مواد مغذی و مایعات مورد نیاز بیمار توسط کارشناس تغذیه در فرم ارزیابی تخصصی و مراقبت تغذیه ای بزرگسالان، محاسبه شده و پس از مهر و امضاء کارشناس تغذیه، جهت اجرا ممهور به مهر پزشک معالج می گردد.

4‏-2‏-6‏-

توقف و شروع مجدد تغذیه بیماری باید بر اساس دستور کتبی پزشک معالج انجام گردد.

4‏-2‏-7‏-

وضعیت تغذیه بیمار به صورت دوره ای توسط کارشناس تغذیه ارزیابی شده و علاوه بر ثبت وضعیت تغذیه بیمار تا زمان ترخیص در پرونده، توصیه های تغذیه ای به صورت کتبی به بیمار تحویل گردد.

4‏-2‏-8‏-

محلول های غذایی (فرمولا) مورد نظر با توجه به نوع بیماری فرد و موارد محاسبه شده توسط کارشناس تغذیه به روش های ذیل تعیین می گردد.

4‏-2‏-8‏-الف)

محلول های غذایی آماده مصرف:

· مقدار مورد نیاز و نوع آن توسط کارشناس تغذیه تعیین می گردد.

· برچسب مشخصات بیمار بر روی محلول آماده مصرف برای هر بیمار در ساعات تنظیم شده توسط کارشناس تغذیه، دارای اطلاعات زیر می باشد:

Ø شماره پذیرش: نام و نام خانوادگی:

Ø تاریخ: شماره بخش:

Ø نام تخت: نوع محلول

Ø مقدار محلول: تاریخ انقضا محلول:

Ø ساعت شروع مصرف: ساعت خاتمه مصرف:

Ø نام و امضا تحویل دهنده: نام و امضا تحویل گیرنده:

· در صورت توقف یا تغییر روش تغذیه (NPO، دهانی و ...)، محلول مصرف نشده می باید در اسرع وقت به واحد تغذیه عودت داده شود.

· محلول مورد نظر با برچسب مشخصات توسط متصدی توزیع غذا تحویل پرستار بیمار می گردد.

4‏-2‏-8‏-ب)

محلول تهیه شده در آشپزخانه:

· نوع و مقدار پودر موردنظر توسط کارشناس تغذیه تعیین می گردد.

· تهیه محلول با رعایت اصول بهداشتی و بر اساس نوع و مقادیر تائید شده توسط کارشناس تغذیه، توسط آشپز در آشپزخانه‏/پرستار در بخش بستری انجام می گردد.

· برچسب مشخصات بیمار بر روی محلول آماده دست ساز در ظروف یکبار مصرف درب دار استاندارد دارای اطلاعات زیر می باشد:

Ø شماره پذیرش: نام و نام خانوادگی:

Ø تاریخ: نام بخش:

Ø شماره تخت: نوع محلول:

Ø مقدار محلول: زمان تغذیه:

Ø نام و امضا تحویل دهنده: نام و امضا تحویل گیرنده:

· محلول آماده با برچسب مشخصات توسط متصدی توزیع غذا تحویل پرستار بیمار می گردد.

4‏-3‏- همراه بیمار

4‏-3‏-1‏-

در صورت حضور همراه با دستور کتبی پزشک معالج در پرونده، صرفا یک پرس در هر وعده غذایی به ازای هر بیمار سرو می گردد.

تبصره‏-

در صورت عدم حضور پزشک معالج ضرورت حضور همراه توسط سوپروایزر بالینی شیفت به صورت مکتوب اعلام خواهد شد.

4‏-3‏-2‏-

در بخش اطفال و نوزادان حضور همراه (با اولویت مادر بیمار) بدون دستور کتبی پزشک معالج بلامانع بوده و صرفا یک پرس در هر وعده غذایی به ازای هر بیمار سرو می گردد.

4‏-3‏-3‏-

چنانچه حضور همراه بنا به درخواست بیمار و یا در مواردی از قبیل بیهوشی و اورژانسی خانواده وی باشد و الزامی از جنبه پزشکی نداشته به طوری که حضور همراه اختلالی در امر ارائه خدمات درمانی یا نظم بیمارستان نداشته باشد، با مجوز رئیس بیمارستان و پس از اخذ وجه مطابق با دستورالعمل همراه بر بالین بیمار، صرفا یک پرس در هر وعده غذایی به ازای هر بیمار سرو می گردد.

4‏-3‏-4‏-

تحویل غذا به همراه بیمار صرفا در صورت ثبت اطلاعات مربوطه در سیستم اطلاعات بیمارستانی (HIS) تحت نظارت مسئول بخش‏‏/ مسئول شیفت ممکن است. در صورتی که در سیستم برای بیمار همراه ثبت نشده باشد تحویل غذا مجاز نمی باشد.

4‏-3‏-5‏-

سرو غذا به همراه بیمار در ساعات سرو امکان پذیر بوده و در صورت نبود همراه بر بالین بیمار سرو غذا انجام نخواهد شد.

تبصره 1‏-

در صورتی که بیمار یا همراه وی در هنگام توزیع غذا به دلایل درمانی، حضور نداشته باشند، سرو غذا جهت آنها تا حضور مجدد بر بالین به شرط عدم تداخل با زمان وعده غذایی بعدی به تعویق می افتد. پس از مراجعت بیمار و یا همراه وی حسب مورد، پرستار بخش نسبت به اطلاع رسانی کتبی به واحد خدمات غذایی اقدام می نماید.

تبصره 2‏-

مسئولیت نگهداری غذا در شرایط دمایی و بهداشتی مناسب تا زمان سرو مجدد بر عهده واحد خدمات غذایی می باشد.