شاکی : آقایان 1ـ عبدالخالق مخییری 2ـ علی آقاطیبی 3ـ محمد میرزایی 4ـ محمدعلی کریم پور 5ـ منصور والی اسعدی 6ـ سیدباقر موسوی اشکوری و غیره 7ـ یعقوب مولایی 8ـ رضا کامل نیا 9ـ حمزه علی باغبانی نرج آباد مقدمه : شکات به شرح دادخواست های تقدیمی اعلام داشته اند، سازمان تأمین اجتماعی به موجب بخشنامه های شماره 2 و 1/2 که به استناد شق 3 بند ب تبصره 2 اصلاحی ماده 76 قانون تأمین اجتماعی صادر نموده مقرر داشته که کلیه بیمه شدگان تأمین اجتماعی که از تاریخ 14/7/1381 به بعد تقاضای بازنشستگی می کنند باید در تاریخ تقاضا اولاً وفق بند 2 ماده 76 قانون تأمین اجتماعی حداقل شرط سنی که برای مردان شصت سال تمام و برای زنان پنجاه و پنج سال تمام می باشد را دارا باشند. ثانیاً وفق شق 3 بند ب تبصره 2 اصلاحی ماده 76 قانون مزبور از تاریخ 14/7/1381 به بعد باید حداقل سابقه پرداخت حق بیمه را که از 11 سال شروع و به 20 سال ختم می شود را دارا باشند یعنی برای هر سال که از 14/7/1381 می گذرد یک سال به حداقل سابقه پرداخت حق بیمه افزوده می شود تا این حداقل از 14/7/1390 به بعد به 20 سال برسد به عبارت دیگر سازمان تأمین اجتماعی بر این باور است که بند یک ماده 76 قانون تأمین اجتماعی که حداقل سابقه پرداخت حق بیمه را 10 سال تعیین می کند به موجب شق 3 بند ب تبصره 2 اصلاحی ماده 76 قانون تأمین اجتماعی مصوب 30/11/1379 نسخ گردیده است اما بنا به دلایل ذیل این برداشت ناصحیح و خلاف قانون می باشد زیرا 1ـ اصل ماده 76 قانون نسخ یا اصلاح نشده است 2ـ اصل تبصره 2 ماده 76 قانون مزبور به موضوع بیمه شدگان دارای مشاغل سخت و زیان آور می پردازد و طبیعتاً سایر شقوق موضوع بندهای (الف و ب ) آن تبصره نیز به همین مطلب اختصاص دارد و بدین ترتیب باید گفت شقوق یک و 2 و 3 بند ب تبصره 2 مزبور در ارتباط کامل با همدیگر می باشند. بدین توضیح که شق یک بند ب به بیمه شدگانی که حداقل 20 سال متوالی و 25 سال متناوب به کارهای سخت و زیان آور اشتغال داشته و در هر مورد حق بیمه مدت مزبور را پرداخته باشند اختصاص دارد و شق 2 بند ب تبصره 2 مزبور به بیمه شدگان شاغل در مشاغل سخت و زیان آور که دارای فرسایش روحی و جسمی ناشی از اشتغال به کارهای سخت و زیان آور شده باشند مربوط می شود و این گروه از بیمه شدگان را از داشتن حداقل سابقه جسمی ناشی از اشتغال به کارهای سخت و زیان آور شده باشند مربوط می شود و این گروه از بیمه شدگان را از داشتن حداقل سابقه خدمت یعنی 20 سال متوالی یا 25 سال متناوب معاف کرده است و شق 3 بند ب تبصره 2 مزبور نیز به سایر بیمه شدگان شاغل در مشاغل سخت و زیان آور اختصاص دارد که هیچ یک از شرایط شقوق یک و 2 بند ب تبصره 2 مزبور را ندارند مثل بیمه شدگان دارای مشاغل سخت که دچار فرسایش جسمی و روحی غیر ناشی از اشتغال به کارهای سخت و زیان آور شده باشند. علی ایحال چون اصل کلی برای بازنشسته شدن در ماده 76 قانون تأمین اجتماعی تعیین گردیده و چون خود ماده 76 قانون مزبور به موجب هیچ یک از مواد قانون اصلاح یا نسخ نشده و چون تبصره های سه گانه ماده 76 هر کدام استثنا و مخصصی بر ماده 76 قانون مزبور می باشند و همانطور که هر تبصره به اصل ماده برمی گردد. بندها و شقوق هر تبصره هم به خود آن تبصره برمی گردد فلذا باید معتقد بود که شق 3 بند ب تبصره 2 ماده 76 هم به تبصره 2 مزبور برمی گردد و تکمیل کننده و متمم شقوق یک و 2 بند ب تبصره 2 مزبور می باشد و بر این اساس باید گفت عبارت «در مورد سایر بیمه شدگان » که در شق 3 مزبور آمده ناظر به سایر بیمه شدگان شاغل در مشاغل سخت و زیان آوری است که مشمول هیچ یک از شقوق یک و 2 بند ب تبصره 2 مزبور نمی باشند نه ناظر به کلیه بیمه شدگان تأمین اجتماعی با عنایت به مراتب فوق چون بخشنامه های شماره 2 و 1/2 سازمان تأمین اجتماعی که شق 3 بند ب تبصره 2 مزبور را تفسیر موسع نموده و آن را به کل بیمه شدگان تأمین اجتماعی تسری داده و بدین ترتیب بر این باور است که بند یک ماده 76 قانون تأمین اجتماعی نسخ گردیده به حقوق مکتسبه سایر بیمه شدگان تأمین اجتماعی خلل وارد می کند و برخلاف منظور مقنن است چرا که اگر هدف و منظور مقنن اصلاح یا نسخ بند یک ماده 76 قانون مزبور بود با توجه به اینکه خود در مقام بیان بوده منطقاً باید به وضوح به این موضوع می پرداخت ولی چنین نکرده پس وفق اصل حقوقی باید معتقد بود که اصلاح یا نسخ بند یک ماده 76 قانون تأمین اجتماعی به هیچ وجه هدف و منظور مقنن نبوده و در صورت شک در بقا یا نسخ بند یک ماده 76 قانون مزبور باید بقای آن را استصحاب نمود با عنایت به مراتب فوق ابطال بخشنامه های 2 و 1/2 سازمان تأمین اجتماعی مورد استدعا است . معاون حقوقی و امور مجلس سازمان تأمین اجتماعی در پاسخ به شکایت مذکور طی نامه های شماره 32068/7100 مورخ 22/10/1381 و 22662/د/7100 مورخ 10/8/1382 اعلام داشته اند، محور اصلی شکایات ناظر به این موضوع می باشد که چرا حداقل سابقه مذکور برای بازنشستگی از 10 سال به 20 سال افزایش داده شده است . همچنین شکات مدعی هستند که ارتقای حداقل مذکور موجب تضییع حقوق آنان و عطف به ماسبق نمودن مقررات و در نتیجه نفی حقوق مکتسب آنان می باشد. به منظور اثبات این مطلب که تغییر حداقل سابقه لازم برای بازنشستگی منتسب به اراده شخص مقنن است و سازمان مدخلیتی در آن نداشته است ، عین بند 3 قسمت ب تبصره 2 قانون اصلاح تبصره 2 الحاقی مصوب 1380 مجمع تشخیص مصلحت نظام ذیلاً نقل می گردد «در مورد سایر بیمه شدگان حداقل سابقه پرداخت حق بیمه برای استفاده از مستمری بازنشستگی از تاریخ تصویب این قانون هر سال یک سال افزایش خواهد یافت تا آنکه این حداقل به 20 سال تمام برسد.» مستنبط از بند فوق عبارت است از اینکه اولاً عموم عبارت «سایر بیمه شدگان » شامل کلیه اقشار بیمه شدگان می باشد. ثانیاً به قرینه مقابله ، عبارت «سایر بیمه شدگان » شامل بیمه شدگانی که در مشاغل سخت و زیان آور (متوالیاً و متناوباً) اشتغال دارند نخواهد بود. ثالثاً حداقل سابقه لازم برای بازنشستگی چیزی جز 10 سال مقرر در ماده 76 قانون تأمین اجتماعی نبوده و لذا به حکم منطوق صریح این بند حداقل مزبور از تاریخ تصویب آن به نسبت هر سال یکسال افزایش خواهد یافت . رابعاً حد تخفیف این افزایش تدریجی وقتی است که حداقل مزبور به 20 سال برسد. لذا قانونگذار به جای اینکه به صورت دفعی و آنی حداقل مذکور را از 10 سال به 20 سال افزایش دهد. از قاعده «تدریج » استفاده نموده و بنابراین تغییر حداقل را از 10 سال به 20 سال طی یک فرآیند 10 ساله مقرر نموده است . سازمان به منظور اجرای منطوق بند مذکور اقدام به صدور بخشنامه شماره 2 و متعاقباً 1/2 نموده است که با بررسی مفاد آن دو هیچگونه مغایرت قانونی به نظر نمی رسد بخشنامه های معترض عنهما کاملاً متکی به بند (3) قسمت (ب ) تبصره 2 قانون اصلاح تبصره 2 الحاقی به ماده 76 قانون تأمین اجتماعی مصوب 1380 مجمع تشخیص مصلحت بوده و در تبعیت کامل از آن صادر شده است و نه تنها متضمن مقررات مغایر با آن نبوده بلکه شامل مقررات ارفاقی نیز می باشد استدعای رسیدگی و صدور حکم بر رد شکایت مطروحه را دارد. هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست حجت الاسلام والمسلمین رازینی و با حضور روسای شعب بدوی و روسا و مستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آرا به شرح آتی مبادرت به صدور رأی می نماید. رأی هیأت عمومی هر چند قانونگذار در مقام اصلاح تبصره 2 الحاقی به ماده 76 قانون تأمین اجتماعی مصوب 1371 مبادرت به تصویب ماده واحده قانون مورد استناد مصوب 14/7/1380 نموده است . لیکن مداقه در سیاق عبارات قانون اصلاحی اخیرالذکر به ویژه اطلاق و کلیت حکم مقرر در شق 3 از بند ب تبصره 2 اصلاحی فوق الذکر ظهور در تسری آن نسبت به سایر بیمه شدگان (به استثنای شقوق مندرج در بندهای الف و ب تبصره 2 مذکور) از حیث افزایش سنوات پرداخت بیمه به منظور استفاده از مستمری بازنشستگی به کیفیت مقرر در شق مذکور است . بنابراین بخشنامه های شماره 2 و 1/2 فوق الذکر در قسمت مورد اعتراض به لحاظ انطباق با هدف و حکم مقنن مغایرتی با قانون ندارد.
مرکز قوانین گزیتانسخه آماده ارائه و بایگانی