آیین نامه داخلی هیأت دولت

هيأت وزيران طي جلسات مورخ 1368/08/24- 1368/08/28 و 1368/09/08 آئين نامه داخلي هيأت دولت را به شرح زير تصويب نمودند:

آئين نامه داخلي هيأت دولت مصوب 1368/09/08 (با اصلاحات و الحاقات بعدي)

فصل اول: ترتيب تشكيل هيأت دولت و كميسيونها

الف: هيأت دولت

ماده 1 (اصلاحي 1379/11/26)- جلسه هيأت دولت با حضور دو سوم اعضاي صاحب رأي هيأت دولت رسميت مي‌ يابد و تصميمات با اكثريت مطلق عده حاضر معتبر‌ خواهد بود.

ماده 2 (اصلاحي 1388/11/04)- اشخاص زير حق حضور دائم در هيات دولت را دارند:

رئيس جمهور، معاون اول رئيس جمهور، وزراء، معاون امور حقوقي رييس جمهور، معاون امور مجلس رييس جمهور، معاون اجرائي رئيس جمهور، رييس سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور، رئيس سازمان صدا و سيما، رئيس كل بانك مركزي و دبير هيات دولت شركت اشخاص ديگر منوط به موافقت رئيس جلسه است.

ماده 3- اعضاء صاحب رأي دولت عبارتند از رئيس جمهور، وزراء معاون اول رئيس جمهور در زماني كه ادارة جلسة هيأت دولت به عهدة اوست.

ماده 4 (اصلاحي 1370/02/11)- رياست جلسه هيات دولت با رئيس جمهور و با موافقت او بر عهده معاون اول رئيس جمهور است.

ماده 5- كليه تكاليف و اختياراتي كه در اين آئين نامه بر عهدة معاون اول رئيس جمهور قرار گرفته از تكاليف و اختيارات رئيس جمهور مي باشد و در صورت تعيين نشدن يا حضور نداشتن معاون اول، توسط رئيس جمهور انجام خواهد پذيرفت.

ب: كميسيونها

ماده 6 (اصلاحي 1403/10/23)- كميسيون هاي دائمي هيئت دولت به شرح زير است:

1- (اصلاحي 1403/10/23)- كميسيون اقتصاد:

متشكل از وزيران امور اقتصادي و دارايي، صنعت، معدن و تجارت، تعاون، كار و رفاه اجتماعي، نيرو، راه و شهرسازي، نفت، ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي، جهاد كشاورزي، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، رئيس سازمان برنامه و بودجه كشور، معاون علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان رئيس جمهور، معاون رئيس جمهور در امور توسعه روستايي و مناطق محروم كشور و رئيس كل بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران.

2 (اصلاحي 1403/10/23)- كميسيون مديريت و سرمايه انساني:

متشكل از وزيران تعاون، كار و رفاه اجتماعي، فرهنگ و ارشاد اسلامي، آموزش و پرورش، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، كشور، ورزش و جوانان، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، رئيس سازمان برنامه و بودجه كشور، رئيس سازمان اداري و استخدامي كشور، معاون رئيس جمهور در امور زنان و خانواده و رئيس بنياد شهيد و امور ايثارگران.

3 (اصلاحي 1403/10/23)- كميسيون فرهنگي و اجتماعي:

متشكل از وزيران علوم، تحقيقات و فناوري، آموزش و پرورش، فرهنگ و ارشاد اسلامي، تعاون، كار و رفاه اجتماعي، كشور، ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي، ورزش و جوانان، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، رئيس سازمان اداري و استخدامي كشور، رئيس بنياد شهيد و امور ايثارگران، رئيس سازمان حفاظت محيط زيست، معاون رئيس جمهور در امور زنان و خانواده، معاون رئيس جمهور در امور توسعه روستايي و مناطق محروم كشور، معاون راهبردي رئيس جمهور و رئيس سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران.

4 (اصلاحي 1403/10/23)- كميسيون زيربنايي، صنعت و محيط زيست:

متشكل از وزيران جهاد كشاورزي، صنعت، معدن و تجارت، نيرو، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، ارتباطات و فناوري اطلاعات، راه و شهرسازي، ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي، تعاون، كار و رفاه اجتماعي، رئيس سازمان برنامه و بودجه كشور، رئيس سازمان حفاظت محيط زيست، رئيس سازمان انرژي اتمي ايران، معاون رئيس جمهور در امور توسعه روستايي و مناطق محروم كشور و معاون اجرايي رئيس جمهور.

5 (اصلاحي 1403/10/23)- كميسيون حقوقي و قضايي:

متشكل از وزيران دادگستري، امور اقتصادي و دارايي، جهاد كشاورزي، رئيس سازمان حفاظت محيط زيست، معاون حقوقي رئيس جمهور، معاون امور مجلس رئيس جمهور و معاون رئيس جمهور در امور زنان و خانواده.

6 (اصلاحي 1403/10/23)- كميسيون سياسي و امنيت ملي:

متشكل از وزيران كشور، امورخارجه، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، اطلاعات، رئيس سازمان برنامه و بودجه كشور، رئيس سازمان اداري و استخدامي كشور و معاون امور مجلس رئيس جمهور.

7 (اصلاحي 1403/10/23)- كميسيون علمي، فناوري و هوشمندسازي:

متشكل از وزيران علوم، تحقيقات و فناوري، صنعت، معدن و تجارت، ارتباطات و فناوري اطلاعات، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، آموزش و پرورش، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، رئيس سازمان برنامه و بودجه كشور، رئيس سازمان اداري و استخدامي كشور، رئيس سازمان حفاظت محيط زيست، رئيس سازمان انرژي اتمي ايران و معاون علمي، فناوري و اقتصاد دانش بنيان رئيس جمهور و معاون رئيس جمهور در امور توسعه روستايي و مناطق محروم كشور.

8 (منسوخه 1403/10/23)- كميسيون مسكن و عمران:

متشكل از وزيران راه و شهرسازي، نيرو و كشور، رئيس سازمان برنامه و بودجه كشور، رئيس كل بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، معاون اجرايي رئيس جمهور و معاون رئيس جمهور در امور توسعه روستايي و مناطق محروم كشور.

9 (اصلاحي 1403/10/23)- كميسيون برنامه و بودجه:

متشكل از وزيران امور اقتصادي و دارايي، صنعت، معدن و تجارت، كشور، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، رئيس سازمان برنامه و بودجه كشور، رئيس سازمان اداري و استخدامي كشور، معاون حقوقي رئيس جمهور، معاون رئيس جمهور در امور توسعه روستايي و مناطق محروم كشور و رئيس كل بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران.

تبصره 1 (الحاقي 1403/10/23)- در مواردي ضروري و يا اموري كه مربوط به چند كميسيون باشد با تصويب هيأت دولت كميسيون خاص تشكيل خواهد شد. اعضاي كميسيون خاص را هيأت دولت تعيين مي كند.

تبصره 2 (الحاقي 1403/10/23)- در مواردي كه موضوع با دو يا چند كميسيون ارتباط اساسي داشته باشد به پيشنهاد دبير هيئت دولت و تأييد معاون اول رئيس جمهور يا با تشخيص وي، كميسيون مشترك رسيدگي به موضوع مربوط، مركب از اعضاي كميسيون هاي دائمي هيئت دولت تشكيل مي شود.

1 (اصلاحي 1398/08/19)- كميسيون اقتصاد:

متشكل از وزيران امور اقتصادي و دارايي، صنعت، معدن و تجارت، جهاد كشاورزي، تعاون، كار و رفاه اجتماعي، معاون برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور و رييس كل بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، وزير نيرو، معاون اجرايي رييس جمهور، سازمان اداري و استخدامي كشور، معاون اقتصادي رييس جمهور، معاون علمي و فناوري رئيس جمهور، وزير راه و شهرسازي.

2 (اصلاحي 1396/07/02)- كميسيون امور اجتماعي و دولت الكترونيك:

متشكل از وزيران تعاون، كار و رفاه اجتماعي، فرهنگ و ارشاد اسلامي، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، آموزش و پرورش، كشور، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، ارتباطات و فناوري اطلاعات، ورزش و جوانان، معاون حقوقي رييس جمهور، معاون برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور، رييس بنياد شهيد و امور ايثارگران و رييس مركز امور زنان و خانواده، وزير دادگستري، معاون توسعه مديريت و سرمايه انساني رييس جمهور، رييس سازمان اداري و استخدامي كشور، دستيار رئيس جمهور در امور حقوق شهروندي.

3 (اصلاحي 1396/07/02)- كميسيون فرهنگي:

متشكل از وزيران علوم، تحقيقات و فناوري، آموزش و پرورش، فرهنگ و ارشاد اسلامي، ورزش و جوانان، رييس مركز امور زنان و خانواده، رييس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري و رييس سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، دستيار رئيس جمهور در امور حقوق شهروندي.

4 (اصلاحي 1393/10/28)- كميسيون امور زيربنايي، صنعت و محيط زيست

متشكل از وزيران جهاد كشاورزي، صنعت، معدن و تجارت، نيرو،‌ دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، ارتباطات و فناوري اطلاعات، راه و شهرسازي، معاون برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور، رييس سازمان حفاظت محيط زيست و رييس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري، معاون اجرايي رييس جمهور، رييس سازمان انرژي اتمي ايران.

5 (اصلاحي 1396/07/02)- كميسيون لوايح

متشكل از وزيران تعاون، كار و رفاه اجتماعي، دادگستري، امور اقتصادي و دارايي، معاون حقوقي رييس جمهور، معاون امور مجلس رييس جمهور، معاون برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور و رييس سازمان حفاظت محيط زيست، وزير اطلاعات، معاون رييس جمهور در امور زنان و خانواده، دستيار رئيس جمهور در امور حقوق شهروندي.

6 (اصلاحي 1396/07/12)- كميسيون سياسي - دفاعي:

متشكل از وزيران كشور، امور خارجه، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، اطلاعات و معاون امور مجلس رييس جمهور، دستيار رئيس جمهور در امور حقوق شهروندي، رييس سازمان برنامه و بودجه كشور.

7 (اصلاحي 1393/05/26)- كميسيون علمي، تحقيقاتي و فناوري:

متشكل از وزيران صنعت، معدن و تجارت، جهاد كشاورزي، علوم، تحقيقات و فناوري، ارتباطات و فناوري اطلاعات، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، آموزش و پرورش، اطلاعات، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، رييس سازمان انرژي اتمي ايران، معاون علمي و فناوري رييس جمهور و معاون برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور، رييس سازمان حفاظت محيط زيست.

1 (اصلاحي 1388/07/26)- كميسيون اقتصاد:

متشكل از وزيران امور اقتصادي و دارايي، كشور، امور خارجه، بازرگاني، جهاد كشاورزي، صنايع و معادن، كار و امور اجتماعي، نفت، نيرو، تعاون، مسكن و شهرسازي، راه و ترابري، رفاه و تأمين اجتماعي، معاون برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور، معاون اجرايي رييس جمهور، رييس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري و رييس كل بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران و رييس دفتر امور مناطق محروم كشور، رييس سازمان حفاظت محيط زيست.

2 (اصلاحي 1388/11/04)- كميسيون امور اجتماعي و دولت الكترونيك:

متشكل از وزيران امور اقتصادي و دارايي، كار و امور اجتماعي، فرهنگ و ارشاد اسلامي، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، آموزش و پرورش، تعاون، كشور، رفاه و تأمين اجتماعي، معاون حقوقي رييس جمهور، رييس سازمان تربيت بدني، معاون توسعه مديريت و سرمايه انساني رييس جمهور، رييس بنياد شهيد و امور ايثارگران و رييس مركز امور زنان و خانواده، وزير دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات، معاون برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور، سازمان ملي جوانان، ‏معاون امور مجلس رييس جمهور.

3 (اصلاحي 1391/09/26)- كميسيون فرهنگي:

متشكل از وزيران علوم، تحقيقات و فناوري، دادگستري، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، آموزش و پرورش، فرهنگ و ارشاد اسلامي، رييس سازمان ملي جوانان، رييس بنياد شهيد و امور ايثارگران و رييس مركز امور زنان و خانواده، رييس سازمان تربيت بدني، رييس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري و رييس سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، وزير اطلاعات، رييس دفتر رييس جمهور، معاون امور مجلس رييس جمهور، رييس فرهنگستان هنر، مسئول امور روحانيت رياست جمهوري.

4 (اصلاحي 1390/11/16)- كميسيون امور زيربنايي، صنعت و محيط زيست:

متشكل از وزيران جهاد كشاورزي، صنايع و معادن، نفت، نيرو، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، ارتباطات و فناوري اطلاعات، مسكن و شهرسازي، راه و ترابري، كشور، معاون اجرايي رييس جمهور، رييس كل بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، رييس سازمان حفاظت محيط زيست، رييس سازمان انرژي اتمي ايران و رييس دفتر امور مناطق محروم كشور، رييس سازمان تربيت بدني، معاون برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور، معاون علمي و فناوري رييس جمهور، رييس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري.

5 (اصلاحي 1391/09/26)- كميسيون لوايح:

متشكل از وزيران تعاون، دادگستري، امور اقتصادي و دارايي، رفاه و تأمين اجتماعي، معاون حقوقي رييس جمهور و معاون توسعه مديريت و سرمايه انساني رييس جمهور، رييس سازمان حفاظت محيط زيست،معاون برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور، معاون امور مجلس رييس جمهور، معاون رييس جمهور .

6 (اصلاحي 1388/11/04)- كميسيون سياسي و دفاعي:

متشكل از وزيران كشور، امور خارجه، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، كار و امور اجتماعي، اطلاعات و رييس سازمان صدا و سيماي جمهوري اسلامي ايران، معاون امور مجلس رييس جمهور.

7 (اصلاحي 1389/06/28)- كميسيون علمي، تحقيقاتي و فناوري:

متشكل از وزيران بازرگاني، جهاد كشاورزي، صنايع و معادن، علوم، تحقيقات و فناوري، ارتباطات و فناوري اطلاعات، اطلاعات، بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، آموزش و پرورش، مسكن و شهرسازي، رييس سازمان انرژي اتمي ايران، رييس سازمان ملي جوانان و معاون علمي و فناوري رييس جمهور و معاون برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور، وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي.

1- كميسيون اقتصاد:

متشكل از وزراي امور اقتصادي و دارائي، بازرگاني، كشاورزي، جهاد سازندگي، صنايع، نفت و رئيس سازمان برنامه و بودجه ، معاون اجرائي رئيس جمهور، رئيس كل بانك مركزي.

2- كميسيون رفاه اجتماعي :

متشكل از وزراي پست و تلگراف وتلفن ، بهداشت ،درمان و آموزش پزشكي ،كار و امور اجتماعي، آموزش و پرورش ، دادگستري و دبير كل سازمان امور اداري و استخدامي كشور، رئيس سازمان برنامه و بودجه يا معاون وي ، رئيس سازمان حفاظت محيط زيست.

3- كميسيون فرهنگي:

متشكل از وزراي فرهنگ و ارشاد اسلامي، آموزش و پرورش ، فرهنگ و آموزش عالي ، بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي ،كشور، اطلاعات و معاون اول رئيس جمهور، رئيس سازمان صدا و سيما، سرپرست سازمان تربيت بدني،معاون حقوقي و امور مجلس رئيس جمهور.

4- كميسيون امور زير بنائي و صنعت:

متشكل از وزراي صنايع، صنايع سنگين، معادن و فلزات، راه و ترابري، نفت، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح، مسكن و شهرسازي، پست و تلگراف و تلفن، جهاد سازندگي، كشاورزي، نيرو و رئيس سازمان برنامه و بودجه، رئيس سازمان حفاظت محيط زيست، رئيس سازمان انرژي اتمي.

5- كميسيون لوايح:

متشكل از وزراي دادگستري، امور اقتصادي و دارائي و معاون اول رئيس جمهور، معاون حقوقي و امور مجلس رئيس جمهور، دبير كل سازمان امور اداري و استخدامي كشور.

6 (اصلاحي 1379/01/31)- كميسيون سياسي دفاعي :

متشكل از وزراي امور خارجه ، دفاع و پشتيباني نيروهاي مسلح ،كشور ، اطلاعات ، فرهنگ و ارشاد اسلامي و رئيس سازمان صدا و سيما.

7 (اصلاحي 1377/05/28)ـ كميسيون بررسي اعطاي نشانهاي دولتي:

متشكل از نمايندگان كميسيونهاي دايمي هيأت دولت به انتخاب هر كميسيون.

8 (اصلاحي 1386/11/14)- كميسيون علمي، تحقيقاتي و فناوري

ماده 7 (اصلاحي 1403/10/23)- هر يك از كميسيونهاي دائمي و خاص و مشترك داراي يك رئيس و يك نائب رئيس خواهد بود. روساي كميسيونها و نواب روسا را اعضاي كميسيونها در اولين جلسه خود انتخاب مي نمايند. هر كميسيون يك دبير خواهد داشت كه دبير هيأت دولت وي را از ميان كارشناسان آگاه به امور مربوط به كميسيون انتخاب مي نمايد.

ماده 8- كميسيونهاي دائمي هيأت دولت در صورت داشتن موضوع در دستور حداقل هفته اي يكبار و كميسيونهاي خاص و كميسيونهاي ويژه موضوع اصل 138 قانون اساسي حسب مورد در محل نهاد رياست جمهوري تشكيل ميگردد و با حضور دو سوم اعضاء رسميت مي يابد.

ماده 9- زمان تشكيل جلسات عادي در اولين جلسه كميسيون تعيين و به اطلاع اعضاء دولت خواهد رسيد.

ماده 10 (اصلاحي 1402/03/24)- جلسات كميسيونهاي دولت بدون اطلاع لغو نمي شود. در صورت عدم حضور رئيس كميسيون در جلسه، نائب رئيس اداره جلسه را بعهده ميگيرد. در صورت غيبت رئيس و نائب رئيس، رياست كميسيون با مسن ترين عضو كميسيون خواهد بود. اعضاي كميسيون موظفند عدم امكان حضور در جلسات عادي كميسيون را حداقل ( 48 ) ساعت قبل از تشكيل به دفتر كميسيون اطلاع دهند.

تبصره (الحاقي 1402/03/24)- در صورت عدم اطلاع، تشكيل جلسه كميسيون با حضور اكثريت مطلق اعضا بلامانع است و تصميمات اين جلسه با اتفاق آرا است.

ماده 11- لغو هر جلسه يا تشكيل جلسه فوق العاده بايد در جلسه قبل مورد موافقت كميسيون قرار گيرد و دفتر هيأت دولت تا پايان هفته اين امر را به كليه اعضاء دولت اطلاع دهد.

تبصره- موارديكه به تشخيص رئيس جمهور و يا معاون اول وي جلسه كميسيون لغو مي شود يا تشكيل جلسه فوق العاده كميسيون اعلام ميگردد، از مفاد اين ماده مستثني است.

ماده 12- در جلسات كميسيونهاي هيأت وزيران، اعضاء كميسيون موظفند شخصاً و بطور مستمر شركت نمايند. در موارد استثنائي كه عضو كميسيون عذر موجه داشته باشد با موافقت رئيس كميسيون، معاون و يا قائم مقام عضو بدون حق رأي شركت خواهد كرد.

تبصره 1- حضور غيردائمي كارشناسان در جلسه بهمراه اعضاء كميسيون يا وزراي مدعو حسب مورد و با اطلاع قبلي بلامانع است.

تبصره 2- اعضاء هيأت دولت ميتوانند با حق رأي در جلسه كميسيونها شركت نمايند.

تبصره 3 (منسوخه 1386/09/18)ـ در مواردي كه پيشنهاد دستگاه غير عضو كميسيون در جلسه كميسيون مطرح باشد، معاو‌ن دستگاه پيشنهاد دهنده با حق رأي، مجاز به شركت در جلسه مي‌باشد.

تبصره 4‌ (منسوخه 1386/09/18)ـ‌ در جلسه كميسيون‌هاي دو‌لت، بايد حداقل (4) نفر از اعضاي هيئت دو‌لت شركت نمايند.

تبصره 5 (الحاقي 1387/08/01)- چهار جلسه غيبت غيرموجه وزيران در جلسات هر يك از كميسيون هاي هيئت وزيران موجب حذف عضويت شان از كميسيون مربوط خواهد بود.

ماده 13- موضوعاتي كه جهت بررسي فوري به كميسيون ارجاع ميشود به ترتيب تاريخ ارجاع اين نوع موضوعات و موضوعات ديگر نيز به ترتيب وصول در كميسيون مطرح ميشوند.

ماده 14- دبير كميسيون با هماهنگي رئيس كميسيون، دستورجلسه را تنظيم ميكند.

تبصره 1- دفتر هيأت دولت بايد دستورجلسه هر كميسيون را حداقل 48 ساعت قبل از تشكيل جلسه به اطلاع اعضاء دولت برساند.

تبصره 2- اعلام دستورجلسه و وقت هر كميسيون به منزله دعوت از اعضاء كميسيون و پيشنهاد دهندگان است. در صورتيكه پيشنهاد دهنده يا وزيري كه موضوع به او مربوط ميشود امكان شركت در جلسه كميسيون را نداشته باشد، بايد حداكثر 24 ساعت قبل از تشكيل جلسه، دفتر هيأت دولت را مطلع نمايد، تا موضوع براي يكبار از دستور خارج و در جلسات بعد مطرح شود.

ماده 15 (اصلاحي 1388/09/22)- دبير كميسيون موظف است براي هر يك از موضوعهائيكه مورد بحث قرار ميگيرد گزارشي شامل خلاصه مطلب، نظرات دستگاههاي مورد استعلام، نظر معاون حقوقي رييس جمهور و تلفيق نظرات كارشناسي ارائه شده در كميسيونهاي فرعي را (كه مطابق نظر كميسيون اصلي و به مسئوليت دبير كميسيون تشكيل شده است)، تهيه و در جلسه كميسيون مطرح نمايد.

ماده 16- رئيس كميسيون نتيجه مذاكرات را اعلام مي نمايد و در مورد آن رأي گيري بعمل ميآيد. نظر كميسيون همراه با امضاء موافق يا مخالف اعضاي كميسيون در صورتجلسه درج ميشود. رأي اكثريت اعضاء حاضر در جلسه مناط اعتبار است.

تبصره- در هر كميسيون فقط وزراء، معاونان رئيس جمهور، رئيس سازمان صدا و سيما و رئيس كل بانك مركزي داراي حق رأي مي باشند.

ماده 17 (اصلاحي 1386/03/02)- تصميمات كميسيون شامل موارد تصويب، عدم تصويب يا مسكوت ماندن موضوعات بايد در جلسه هيات دولت مطرح گردد و هيات وزيران درباره آن اظهار نظر كند.در مواردي كه تصميم كميسيون مبني بر انجام تكليف توسط دستگاه يا شورا يا كميسيون خاصي و يا ارجاع به نهاد ديگري باشد، تصميم كميسيون رأساً ابلاغ شود و صرفاً نظر نهايي و قطعي كميسيون در دستور كار هيئت وزيران قرار گيرد. موارديكه تصويب برخي از مسائل به استناد اصل 138 قانون اساسي به كميسيونهاي مركب از چند وزير واگذار ميشود، از حكم اين ماده مستثني است.پيشنهادهايي كه در كميسيون رد مي‌شود، تصميم كميسيون به دستگاههاي ذي‌ربط اعلام و در صورتي كه دستگاه پيشنهاد دهنده نسبت به نظر كميسيون اعتراضي داشت مراتب را ظرف پانزده روز به معاون اول رييس‌جمهور اعلام مي‌نمايد تا در صورت نياز در هيئت‌ وزيران مطرح شود.

ماده 18- در موارديكه كميسيونها بر اساس اصل 138 قانون اساسي مأمور تصويب برخي از امور مربوط به دولت ميشوند آراء اكثريت وزراي عضو كميسيون جهت تصويب امور مزبور ضروري است.

فصل دوم: دفتر هيأت دولت و بررسي حقوقي

الف: دفتر هيأت دولت

ماده 19 (اصلاحي 1402/03/24)- به منظور تنظيم جلسات و تهيه صورت مذاكرات و ترتيب كليه امور مربوط به تشكيل جلسات هيأت دولت و كميسيونهاي آن و همچنين ثبت و نگهداري و ابلاغ مصوبات هيأت وزيران و تصميمات نماينده يا نمايندگان ويژه اي كه مطابق اصل 127 تعيين مي شوند و نيز مصوبات كميسيونهائي كه مطابق اصل 138 تشكيل مي گردند، همچنين تنظيم و تدوين پيش نويس لوايح و تصويب نامه ها دفتري زير نظر معاون اول رئيس جمهور به نام دفتر هيأت دولت تشكيل مي گردد رياست اين دفتر با دبير هيأت دولت است كه با حكم معاون اول رئيس جمهور منصوب ميشود. تشكيلات تفصيلي دفتر هيئت دولت و دفاتر كميسيون ها و معاونت هاي دفتر و امور ذيل هر يك از آنها علاوه بر تشكيلات موجود، با تسري تصويب نامه شماره 21460/87/م/ت41324هـ مورخ 25/09/1387 و اصلاحات بعدي آن نسبت به تشكيلات ياد شده، با هماهنگي نهاد رياست جمهوري به تأييد سازمان اداري و استخدامي كشور مي‌رسد.

تبصره (الحاقي 1402/03/24)- دستگاه‌هاي اجرايي ذيل قوه مجريه مكلفند گزارش عملكرد خود در حوزه‌هاي وظايف، صلاحيت‌ها و موضوعات راهبردي را در بازه‌ هاي زماني مشخص مطابق چارچوب ‌هاي ابلاغي از سوي دفتر هيئت دولت و به صورت مستند و همراه با آمار و مقايسه از لحاظ ابعاد مختلف، جهت ارائه به دولت به آن دفتر ارائه نمايند.

ماده 20- دبير هيأت دولت مسئول حسن اجراي مقررات مربوط به كميسيونهاست و موظف است همه ماهه وضعيت تشكيل كميسيونها و موضوعاتي را كه در دستور است و همچنين حضور و غياب اعضاء كميسيون را به رئيس جمهور و معاون اول وي گزارش نمايد.

ب: بررسي حقوقي

ماده 21 (اصلاحي 1388/09/22)- به منظور تطبيق پيشنهاد تصويب نامه ها و لوايح و ارائه مشاوره حقوقي به كميسيونهاي دولت و نمايندگان ويژه موضوع اصل 127 قانون اساسي، كميسيوني به عنوان "كميسيون حقوقي" با مسئوليت معاون حقوقي رييس جمهور تشكيل مي گردد اعضاء كميسيون مزبور از ميان حقوقدانان مجرب تعيين و با حكم معاون حقوقي رييس جمهور منصوب مي شوند و هر يك از آنها مسئوليت مشاوره يكي از كميسيونهاي دولت را عهده دار مي باشند.

فصل سوم: نحوه رسيدگي و تصويب پيشنهاد

ماده 22- موضوعاتي مي توانند در جلسات كميسيونها و نهايتاً در هيأت دولت مطرح شوند كه منحصراً از طرف رئيس جمهور و معاونان رئيس جمهور و وزراء براي معاون اول رئيس جمهور ارسال شده باشد.

اين موضوعات ممكن است جنبه عادي، فوري، يا دو فوريتي داشته باشد، تشخيص نهائي امر با رئيس جمهور يا معاون اول اوست.

تبصره 1 (اصلاحي 1402/03/24)- دفتر هيأت دولت موظف است فهرست موضوعات قابل طرح را هر هفته در سه بخش عادي، فوري و دو فوريتي تهيه كند و در اختيار اعضاء هيأت دولت قرار دهد.

تبصره 2 (الحاقي 1402/03/24)- دستگاه­هاي اجرايي بايد پيشنهادهاي خود را مطابق راهنماهاي دفتر هيئت دولت در زمينه هاي مختلف از قبيل لزوم داشتن اسناد پشتيبان، مقدمه توجيهي، ارزيابي تأثيرات و پيوست ها به صورت الكترونيكي ارسال كنند.

تبصره 3 (الحاقي 1402/03/24)- دستگاه‌هاي اجرايي مكلفند گزارش پايش و ارزيابي تأثيرات اجراي مصوبات مربوط به خود را در قالب الگوهاي مشخص حسب درخواست دفتر هيئت دولت تدوين و در فواصل زماني معين جهت ارائه به دولت يا رييس جمهور يا معاون اول ايشان، به دفتر هيئت دولت ارسال نمايند.

ماده 23 (اصلاحي 1379/11/26)- در صورتيكه موضوع لايحه و يا تصويب نامه پيشنهادي با وظايف مستقيم ديگر وزارتخانه ها يا سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور مرتبط و يا قانوناً موكول به موافقت آنها بوده و يا بار مالي داشته باشد دفتر هيات دولت حسب مورد قبلاً نظر وزارتخانه يا سازمانهاي مذكور را كسب و همراه با موضوع مربوط در كميسيون يا كميسيونهاي ذيربط مطرح مي نمايد.

دستگاههايي كه به موجب اين ماده از آنها استعلام مي شود بايد دربارة موضوعات عادي حداكثر ظرف دو هفته و در خصوص موضوعات فوري ظرف يك هفته اعلام نظر نمايند. در مورد لوايح و تصويب نامه هاي اساسي و مهم كه نياز به فرصت بيشتر باشد، زمان مقرر با تائيد دفتر هيات دولت به دو برابر افزايش مي يابد.

چنانچه نظريه دستگاهها ظرف مهلت مقرر با امضاء وزير يا معاون رئيس جمهور ارسال نشود، اين امر به عنوان موافقت تلقي ميشود و پيشنهاد براي بررسي به كميسيون مربوط ارسال مي گردد.

تبصره 1 (اصلاحي 1379/04/15)- موضوعات دو فوريتي حداقل 48 ساعت قبل از طرح در مرجع مربوط بايد به دفتر هيات دولت رسيده باشد.

‌تبصره 2 (الحاقي 1379/04/15)- پيشنهادهاي داراي بار مالي دستگاههاي اجرايي بايد توسط سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور بررسي و قبل از تقديم ‌لايحه بودجه سالانه كشور، جهت طرح در هيأت دولت ارايه شود.

ماده 24- رسيدگي به موضوعات برحسب نوع آنها به ترتيب زير انجام مي يابد:

الف (اصلاحي 1388/09/22)- موضوعات عادي پس از ملاحظه معاون اول و دستور وي، جهت ثبت و درج در فهرست به دفتر هيات دولت ارجاع ميشود. دفتر هيات دولت، پيشنهاد را به منظور بررسي حقوقي در اختيار معاون حقوقي رييس جمهور قرار ميدهد تا نظرات خويش را كتباً ظرف يك هفته به دفتر هيات دولت ارسال نمايد. پيشنهاد مذكور همراه با نظر معاون حقوقي رييس جمهور به كميسيون مربوط ارجاع و به ترتيب وصول و حداكثر ظرف 20 روز مورد رسيدگي قرار خواهد گرفت.

ب (اصلاحي 1388/09/22): موضوعات فوري پس از ملاحظه و دستور معاون اول در خصوص تعيين فوريت، از طريق دفتر هيات دولت همزمان، براي معاون حقوقي رييس جمهور و كميسيون مربوط ارسال ميشود. معاون حقوقي رييس جمهور، نظر خود را ظرف 48 ساعت به كميسيون مربوط ميفرستد و كميسيون پس از دريافت نظر معاونت مذكور حداكثر ظرف يك هفته به ترتيب وصول پيشنهادها، آنها را مورد رسيدگي قرار ميدهد.

ج (اصلاحي 1388/09/22): موضوعات دو فوريتي پس از ملاحظه معاون اول و دستور وي مبني بر تائيد دو فوريتي بودن آن از طريق دفتر هيات دولت، حتي الامكان 24 ساعت قبل از تشكيل جلسة هيات وزيران در اختيار رئيس كميسيون مربوط و معاون حقوقي رئيس جمهور قرار مي گيرد تا به هنگام طرح پيشنهاد در اولين جلسة هيات وزيران، نظرات خود را مطرح نمايند.

د: پيشنهاد آني، با تشخيص رئيس جلسه هيأت دولت در هنگام تشكيل هر يك از جلسات قابل طرح است.

تبصره (الحاقي 1402/03/24)- در موارد ضروري به تشخيص دفتر هيئت دولت، مراكز و مؤسسات پژوهشي وابسته به دستگاه هاي ذيل قوه مجريه مكلفند در زمينه ارزيابي پيشنهادها از جمله ارزيابي تأثيرات اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و محيط زيستي، مطالعات و تحقيقات مورد نظر را انجام دهند يا ظرفيت استفاده از پژوهشگران خود را به صورت موقت در اختيار دفتر هيئت دولت قرار دهند. دفتر هيئت دولت با هماهنگي بنياد ملي نخبگان از ظرفيت نخبگان جهت بررسي و پيشبرد موضوعات مطروحه در دولت استفاده خواهد نمود.

ماده 25- نتيجه بررسي كميسيونها به ترتيب وصول به دفتر هيأت دولت و با تفكيك نوع دو فوريتي، فوري، عادي در دستور هيأت وزيران قرار مي گيرد.

در صورتيكه كميسيونها مطابق اصل 138 اجازه تصويب داشته باشند، متن مصوب از طريق معاون اول به تائيد رئيس جمهور ميرسد تا پس از تائيد جهت ابلاغ به دفتر هيأت دولت فرستاده شود.

ماده 26- اعضاء هيأت دولت مي توانند هنگام بررسي پيشنهادشان در كميسيونهاي دائمي و ويژه با حق راي حضور يابند و در مواردي كه كميسيونهاي مزبور لازم بدانند موظف به شركت هستند. همچنين كميسيونها بايد هر يك از اعضاء هيأت دولت را كه پيشنهاد يا موضوع دستور با وظايف آنها مربوط ميشود به كميسيون دعوت كنند.

در صورت دعوت كميسيون و عدم حضور دعوت شدگان، مصوبه كميسيون از لحاظ بررسي در كميسيون قطعي تلقي ميشود و پيشنهاد دهنده فقط مي تواند نظرات خود را در جلسه هيأت دولت مطرح نمايد.

ماده 27 (اصلاحي 1402/03/24)- دفتر هيأت دولت، دستور جلسات هيأت دولت را طبق نظر معاون اول بصورت هفتگي تنظيم مي كند و دستور هفته بعد را حداكثر در پنجشنبه هفتة قبل از آن به اطلاع اعضاء هيأت دولت ميرساند. گزارشها و مسائلي كه به نظر وزراء و معاونان رئيس جمهور لازم است در هيأت وزيران طرح شود به اطلاع رئيس جمهور يا معاون اول ميرسد تا در صورت تائيد و با رعايت سازوكار ماده (22) اين آيين نامه در موقع مناسب در جلسه مطرح گردد.

ماده 28- توضيح گزارش كميسيونها در هيأت دولت با رئيس كميسيونها يا نائب رئيس يا يكي از اعضاء كميسيون خواهد بود. پس از توضيح، عندالاقتضاء، پيشنهاد دهنده دلايل و ضرورت تصويب پيشنهاد را بيان مي كند. در مورد موضوعات عادي، پس از اظهارنظر سه موافق و سه مخالف رأي گيري مي شود. در صورتيكه پيشنهاد موافقي نداشته باشد، مخالفان و اگر مخالفي نداشته باشد، موافقين بنا به تشخيص رئيس جلسه مي توانند اظهار نظر كنند. چنانچه به تشخيص رئيس جلسه اظهارنظر ديگر اعضاء هيأت دولت نيز ضرورت داشته باشد، مذاكرات تا اعلام كفايت آن از طرف رئيس، ادامه مي يابد.

فصل چهارم: تنظيم و ابلاغ مصوبات

ماده 29- تصميمات نماينده يا نمايندگان ويژه موضوع اصل 127 قانون اساسي به دفتر هيأت دولت ارسال مي شود.

تبصره ‌(الحاقي 1380/05/10)ـ‌ تفويض اختيار دو‌لت، موضوع اصل (127) قانون اساسي به نماينده يا نمايندگان و‌يژه رييس جمهور محدو‌د به امور اجرايي است.

ماده 30- مصوبات دولت (مصوبات و تصمیمات موضوع ماده (19) این آئین ‏نامه) ظرف (48) ساعت از زمان ابلاغ، در سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران درج و (به‏ استثنای مصوباتی كه با رعایت قانون، طبقه بندی (محرمانه، خیلی محرمانه، سری، به‏ كلی ‏سری) شده باشد) منتشر می شود. مصوباتی كه صرفاً حق یا تكلیف برای دستگاه ‏های اجرایی ایجاد نماید و مصوبات دارای طبقه بندی، از تاریخ ابلاغ به دستگاه اجرایی كه مصوبه به ‏عنوان و خطاب به آن صادر شده، لازم ‏الاجرا است. در غیر این صورت، مصوبات، (15) روز پس از انتشار در سامانه یاد شده، لازم الاجراء می گردند؛ مگر آنكه در خود مصوبه یا سایر مصوبات دولت با رعایت حقوق مكتسبه، زمان یا كیفیت خاصی برای اجرای آن پیش ‏بینی شده باشد.تبصره 1- در راستای اجرای سیاست‏ های كلی نظام قانونگذاری، اصلاح مصوبات باید صریح باشد. معاونت حقوقی رئیس جمهور مكلف است ظرف (15) روز پس از انتشار مصوبه، در صورتی كه مصوبه اصلاحی باشد، متن روزآمد مصوبه اصلی را نیز با اعمال آخرین اصلاحات در سامانه یاد شده منتشر نماید. این متن روزآمد، ملاك عمل مجریان خواهد بود.تبصره 2- انتشار در سامانه موضوع این ماده، رافع تكلیف اطلاع‏ رسانی به ‏موجب سایر قوانین و نیز درج در روزنامه رسمی جمهوری اسلامی ایران و ابلاغ مصوبات از سوی دفتر هیئت دولت نیست.

فصل پنجم: لوايح و دفاع از آنها

ماده 31 (اصلاحي 1388/11/04)- لوايح با توجه به ماده 88 آئين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي به امضاء مشترك رئيس جمهور و وزير يا وزراء يا روساي دستگاههاي مربوط مي رسد و از طريق معاون ‏امور مجلس رييس جمهور تقديم مجلس مي گردد.

ماده 32- نمايندگان دولت جهت دفاع و اظهارنظر در مورد لوايح و طرحهائي كه مشخصاً به حوزه مسئوليت هر يك از اعضاء دولت ارتباط دارد، با توجه به آئين نامه داخلي مجلس، وزير مربوط يا معاون پارلماني وي و يا مسئول اجرائي يا رئيس سازمان دولتي ذيربط مي باشند، كه در هر مورد صرفاً بيانگر نظرات دولت خواهند بود. در خصوص لوايح تقديمي دولت، هيچ يك از مقامات و نمايندگان دستگاههاي اجرائي كه هنگام بررسي لوايح در كميسيونها و جلسات علني مجلس حضور مي يابند مجاز به مخالفت با مفاد لايحه دولت نخواهد بود.

ماده 33- چنانچه لايحه يا طرحي به چند دستگاه مربوط باشد. نمايندگان دستگاههاي مذكور صرفاً در صورتيكه اظهاراتشان در جهت نظر دولت باشد مي توانند با توجه به مقررات آئيننامه داخلي مجلس، در مورد طرح يا لايحه مربوط اظهارنظر نمايند در غير اينصورت نماينده دستگاهي كه با نظر دولت هماهنگي دارد بعنوان نماينده دولت صحبت خواهد كرد.

ماده 34 (اصلاحي 1388/11/04)- معاون ‏امور مجلس رييس جمهور طرحهاي قانوني را بطور منظم به اطلاع رئيس جمهور، اعضاء دولت و دفتر هيات دولت خواهد رساند، تا در صورتيكه كميسيون مربوط دولت هر يك از طرحهاي مزبور را اساسي و مهم تشخيص دهد پس از بحث درباره آن گزارش كميسيون را كه شامل نظريه و خلاصه اي از استدلالات و نيز بار مالي طرح است در هيات دولت مطرح نمايد. در اين موارد نظر دولت توسط نماينده يا نمايندگان دولت به مجلس شوراي اسلامي ارائه مي شود. در مورد طرحهاي دو فوريتي و سه فوريتي گزارش لازم مستقيماً توسط معاون ‏امور مجلس رييس جمهور تنظيم و جهت اتخاذ تصميم به دولت ارائه خواهد شد.

تبصره 1 (اصلاحي 1388/11/04)- در صورتي كه نظرات دولت در خصوص طرحهاي قانوني، حداكثر تا يك روز قبل از رسيدگي در جلسه علني مجلس اعلام نگردد، معاون امور مجلس رييس جمهور پس از هماهنگي با رييس جمهور يا معاون اول و وزير مربوط و رؤساي دستگاههاي ذي ربط، نسبت به اعلام نظر دولت از طريق مقتضي به مجلس شوراي اسلامي اقدام مي نمايد.

تبصره 2 (الحاقي 1376/07/09)- هنگام بررسي طرحهاي قانوني در جلسه علني مجلس، در مواردي كه دولت يا رئيس جمهور نظر مشخصي دارند، هيچ يك از نمايندگان دولت نمي توانند بر خلاف نظر دولت يا رئيس جمهور صحبت كنند.

ماده 35 (اصلاحي 1388/11/04)- هماهنگي اظهارات نمايندگان دولت در مورد طرحها و لوايح در جلسات علني مجلس (بنحوي كه اظهار نظري خلاف نظر دولت صورت نگيرد) با معاون ‏امور مجلس رييس جمهور مي باشد.

ماده 36 (اصلاحي 1388/11/04)- در صورتيكه به هر دليل مسئول يا مسئولان ذيربط حضور نداشته باشند، نمايندة دولت در دفاع و اظهار نظر نسبت به لوايح و طرحهاي مربوط، معاون ‏امور مجلس رييس جمهور خواهد بود.

ماده 37 (اصلاحي 1379/11/26)- در دفاع از لوايح برنامه اي، بودجة ساليانه و اصلاحيه و متمم بودجه، رييس سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور بعنوان نماينده دولت و هماهنگ كننده نظرات اعضاء دولت صحبت خواهد كرد.

ماده 38- با توجه به ماده 56 آئين نامه داخلي مجلس شوراي اسلامي تقاضاي دستگاهها براي ارجاع لايحه طبق اصل 85 قانون اساسي به كميسيونهاي مجلس، موكول به تصويب هيأت وزيران مي باشد.

ماده 39- تشخيص قيد فوريت براي لوايح تقديمي و قيد اهميت براي لوايح متضمن عهود، مقاوله نامه ها، قراردادها، موافقتنامه هاي بين المللي و نيز تقاضاي سلب فوريت از لوايح با تصويب هيأت وزيران و در موارد فوري با رئيس جمهور خواهد بود.

ماده 40- استفسار از شوراي نگهبان توسط دستگاهها با هماهنگي رئيس جمهور صورت خواهد گرفت.

ماده 41 (اصلاحي 1370/02/11)- تقاضاي تشكيل جلسه غيرعلني مجلس شوراي اسلامي توسط هر يك از وزراء مستلزم هماهنگي قبلي با مقام رياست جمهوري است.

فصل ششم: مصوبات و لوايح معوقه

ماده 42 (اصلاحي 1388/11/04)- در صورت تغيير يا تعيين دولت جديد فهرستي از لوايح دولت قبل كه به مرحله تقديم به مجلس نرسيده و نيز لوايحي كه تقديم مجلس شوراي اسلامي شده است توسط معاون ‏امور مجلس رييس جمهور تنظيم و جهت تصميم گيري نهائي در دولت جديد مطرح خواهد شد. در ابتداي هر دوره قانونگذاري نيز در خصوص لوايح و طرحهاي معوقه دوره قبل مجلس (موضوع ماده 60 آئيننامه مجلس شوراي اسلامي) به همين ترتيب عمل خواهد شد.

ماده 43- دفتر هيأت دولت فهرست مصوباتي را كه در دولت قبل يا كميسيونهاي آن به مرحله ابلاغ نرسيده است تنظيم و جهت تصميم گيري نهائي در دولت جديد به نظر معاون اول خواهد رساند.

ماده 44- چنانچه ادامه سير مراحل لازم مربوط به مصوبات و لوايح موضوع مواد 42 و 43 اين آئيننامه بتصويب دولت جديد برسد، اقدامات لازم توسط مراجع مذكور در اين آئيننامه معمول خواهد شد و در غير اينصورت لايحه و تصويب نامه اي كه به مرحله تقديم با ابلاغ نرسيده است جهت بررسي مجدد به وزارتخانه مربوط ارجاع مي گردد و لوايح تقديمي، از مجلس پس گرفته مي شود.

حسن حبيبي

معاون اول رئيس جمهور