7- براي توضيح بيشتر در مورد نحوه محاسبه ماليات طبق مقررات ماده 105 قانون مثالي ذکر مي گردد.
الف- فرض مي شود خلاصه وضعيت عملکرد سال 1370 يک شرکت سهامي عام چنين باشد. سرمايه شرکت 400,000,000 ريال و ترکيب سهامداران طبق فهرست مربوط که همراه اظهارنامه در موعد مقرر تسليم شده است شامل 7% سهام (28،000،000 ريال ) متعلق به دولت (5% متعلق به يک وزارتخانه و 2% متعلق به يک شرکت صددرصد دولتي )، 3% سهام (12،000،000 ريال ) بي نام و بقيه سهام (90% که معادل 360،000،000 ريال است ) متعلق به 90 نفر سهامدار با سهام مساوي و ضمناً سود ابرازي 85،000،000 ريال بوده که 30،000،000 ريال آن اندوخته و 50،000،000 ريال آن تقسيم شده است ( بقيه يعني 5،000،000 ريال تقسيم نشده است ) و درآمد مشمول ماليات مشخصه براساس رسيدگي يا از طريق علي الراس معادل 100،000،000 ريال که در اينصورت نحوه محاسبه ماليات به شرح زير خواهد بود. سهم دولت ريال 7،000،000=7%×100،000،000 ريال 700،000=10% ×7،000،000 10% ماليات شرکت بنسبت سهم دولت (بندالف اصلاحي ماده 105) سهم دولت پس ازکسر10% ماليات شرکت ريال 6،300،000=700،000-7،000،000 سهم وزارتخانه ريال 4،500،000 = 7/5 × 6،300،000 25%×1،500،000+12%×1،000،000=نرخ ماده 131 اصلاحي×4،500،000 ماليات وزارتخانه 940،000=35% × 500،000+ سهم شرکت دولتي پس از کسر10% ماليات شرکت ريال 1،800،000 = 7/2 × 6،300،000 (18%×800،000+12%×1،000،000)=نرخ ماده 131 اصلاحي×1،800،000 ماليات سهم شرکت دولتي 264،000= سودسهم سهامداران بي نام و بانام ريال 93،000،000=93% × 100،000،000 10% ماليات شرکت موضوع بند د ماده 105 ريال 9،300،000=10%×93،000،000 ريال 83،700،000= 9،300،000-93،000،000 سودسهام سهامداران بي نام و با نام پس از کسر 10% ماليات سودسهام سهامداران بي نام ريال 2،700،000= 93/3 × 83،700،000 ماليات سودسهامداران بي نام ريال 440،000 = نرخ ماده 131 اصلاحي × 2،700،000 سودسهم سهامداران با نام ريال 81،000،000=93/90 × 83،700،000 اندوخته سهم سهامداران با نام ريال 27،000،000=90% × 30،000،000 ريال 2،700،000=10% × 27،000،000 10% ماليات شرکت سهم اندوخته که جنبه محاسباتي دارد ريال 24،300،000 = 2،700،000 – 27،000،000 اندوخته متعلق به هر سهامدار با نام پس از کسر 10% ماليات شرکت اندوخته متعلق به هر سهام دار با نام ريال 270،000 = 90 : 24،300،000 ريال 2،916،000 = 90 نفر × نرخ ماده 131 اصلاحي × 270،000 ماليات اندوخته متعلق به سهامداران با نام ريال 56،700،000 = 24،300،000 – 81،000،000 سودتقسيم شده و تقسيم نشده سهامداران با نام ماليات سهامداران با نام 6،804،000=90 نفر × نرخ ماده 131 اصلاحي × ( 90 : 56،700،000) 440،000)+(264،000+940،000)+(9،300،000+700،000) ريال جمع ماليات 21،364،000=(6،804،000+2،916،000+ يادآوري چنانچه مودي از تسليم اظهارنامه، ترازنامه و حساب سود و زيان خودداري و لکن قبل از قطعيت ماليات، طبق مقررات قانوني، مصوبه مجمع و فهرست موضوع اصلاحيه قسمت ب جزء يک بند د ماده 105 قانون را به حوزه مالياتي ذيربط تسليم نمايد، در اين صورت علاوه بر محاسبه و مطالبه ماليات به شرح بالا جريمه اي معادل يک درصد درآمد مشمول ماليات شرکت نيز مطالبه خواهد شد.
ب) در فرض بالا اگر مصوبه مجمع عمومي راجع به تصويب ترازنامه و حساب سود و زيان و فهرست هويت و نشاني سهامداران طبق مقررات و در موعد مقرر تسليم نشده باشد، ماليات سهامداران (به استثناء سهم دولت) 10% و ماليات بقيه درآمد مشمول ماليات چنين است. سود سهم سهامداران بي نام و با نام ريال 93،000،000=93%×100،000،000 10% ماليات شرکت با نام و بي نام ريال 9،300،000=10% × 93،000،000 ريال 83،700،000= 9،300،000-93،000،000 سود سهام سهامداران بي نام و با نام پس از کسر 10% ماليات ريال 37،015،000 = نرخ ماده 131 اصلاحي × 83،700،000 ماليات سود سهامداران به استثناء سهم دولت 48،219،000=37،015،000+(264،000+940،000)+(9،300،000+700،000) ريال جمع ماليات
پ) در فرض الف اگر 30،000،000 ريال اندوخته از سود ابرازي شرکت وفق مقررات ماده 138 قانون ذخيره شده و قابل قبول باشد در اين صورت نحوه محاسبه ماليات به شرح زير خواهد بود. سود سهم دولت (7،000،000ريال ) که مشمول ماليات است و 10% ماليات شرکت سهم دولت (700،000 ريال ) و ماليات سود سهم دولت (264،000+940،000) تغييري نمي کند. اندوخته سهم دولت که مشمول معافيت نيست ريال 2،100،000 = 7% × 30،000،000 ريال 27،900،000 = 2،100،000 – 30،000،000 اندوخته سهم سهامداران بي نام و با نام که مشمول معافيت است اندوخته معاف 27،900،000 – سهم دولت 7،000،000-100،000،000 ريال 65،100،000 = سود تقسيم شده و تقسيم نشده سهم سهامداران بي نام و با نام که مشمول ماليات است 10% ماليات شرکت موضوع بند د ماده 105 ريال 6،510،000= 10% × 65،100،000 ريال 58،590،000=6،510،000- 65،100،000 سود سهم سهام بي نام و با نام مشمول ماليات پس از کسر 10% ماليات سهم سهامداران بي نام ريال 1،890،000 = 93/3 × 58،590،000 ماليات سود سهامداران بي نام ريال 280،200 = نرخ ماده 131 اصلاحي × 1،890،000 ريال 630،000 = (90 نفر:93/90) × 58،590،000 سهم هر سهامدار با نام (سود تقسيم شده و نشده ) مشمول ريال 6،804،000=90 نفر × نرخ ماده 131 اصلاحي × 630،000 ماليات سود سهامداران با نام (تقسيم شده و تقسيم نشده) (6،804،000+280،200+264،000+940،000)+(6،510،000+700،000) ريال جمع ماليات 15،498،200 = ت ) در فرض بند الف فوق هرگاه مورد مربوط به عملکرد سال 1368 با 1369 بوده و شرکت مقررات را رعايت نموده باشد محاسبه ماليات طبق بندهاي الف و د ماده 105 قانون مصوب 1366 به شرح زير خواهد بود. سود سهم شرکت دولتي ريال 2،000،000 = 2% × 100،000،000 14% × 200،000 + 12%×200،000=نرخ ماده 131 قانون 1366×2،000،000 364،000=23%×400،000+20% ×500،000+18%×400،000+16%×300،000+ ماليات سود سهم شرکت دولتي ريال 93،000،000= (5،000،000+2،000،000)-100،000،000 بقيه سود به غير از سهم دولت 10% ماليات شرکت طبق بند د ماده 105 ريال 9،300،000 = 10% × 93،000،000 ريال 83،700،000 = 9،300،000 – 93،000،000 سود سهامداران به غير از سهم دولت و پس از کسر 10% ماليات شرکت سود سهم سهامداران بي نام ريال 2،700،000=93/3 × 83،700،000 ماليات سود سهم سهامداران بي نام ريال 540،000 = نرخ ماده 131 قانون × 2،700،000 سود سهم هر سهامدار با نام ريال 900،000 = (90نفر : 93/90) × 83،700،000 ريال 12،240،000= 90نفر×نرخ ماده 131 قانون 1366 × 900،000 ماليات سود سهامداران با نام (12،240،000+540،000)+9،300،000+(1،264،000+364،000) ريال جمع ماليات 237،708،000 = ث ) فرض مي کنيم شرکت سهامي ب با سرمايه 27،000،000 ريال و نيز پذيرفته شده در بورس با 110 نفر سهامدار که تعداد سهم آنها جملگي مساوي است در سال 71 مبلغ 8،000،000 ريال سود ابرازي داشته باشد. ضمناً 2،000،000 ريال اين سود اندوخته و 3،000،000 ريال آن تقسيم و بقيه تقسيم نشده باقي بماند . چنان چه سود مشمول ماليات مشخصه 10،000،000 ريال باشد و شرکت ضمائم مربوط به اظهارنامه را در موعد مقرر تسليم نموده باشد، محاسبه ماليات به شرح زير خواهد بود.